آیزاک آسیموف: مردی که رویاهاش را باورکردیم

321

 

 

– ۶ آوریل یا همان 17 فروردین خودمان سالگرد درگذشت یکی از بزرگترین نویسندگان ژانر علمی-تخیلی جهان بود. کسی که خیلی‌ها با خواندن کتاب‌های او به علم و دانش علاقه‌مند شده‌اند یا به دنبال نجوم و رصد کهکشان‌ها رفته‌اند.
آیزاک اَزیموف که به اشتباه در ایران با نام آیزاک آسیموف شناخته می شود (به روسی: Исаак Юдович Озимов) (زاده ۲ ژانویه ۱۹۲۰ (۱۱ دی ۱۲۹۸) – درگذشته ۶ آوریل ۱۹۹۲ (۱۷ فروردین ۱۳۷۱)) نویسندهٔ آمریکایی روسی تبار گونه‌های علمی، علمی-تخیلی، خیال‌پردازی، وحشت و دکتر در بیوشیمی بود. شهرت اصلی او بیشتر به خاطر سری بنیاد (در ایران سری امپراتوری کهکشانی) است. قوانین سه‌گانهٔ رباتیک وی از شهرت جهانی برخوردار است و دائرةالمعارف بریتانیکا وی را واضع واژه رباتیک در زبان انگلیسی می‌شناسد. وی بیش از ۵۰۰ عنوان کتاب در تمام دسته‌های اصلی رده‌بندی دیوی (به جز فلسفه) دارد و سیارک ازیموف ۵۰۲۰ به افتخار وی نامگذاری شده‌است. ازیموف، کلارک و هاین‌لاین به عنوان سه نویسندهٔ بزرگ گونهٔ علمی-تخیلی شناخته می‌شوند.

به کتابخانه مدرسه‌تان اگر رفته باشید یا درباره آثار علمی-تخیلی کنجکاو بوده باشید حتما چشم‌تان به آثاری از آیزاک آسیموف خورده است. آیزاک اَزیموف که به اشتباه در ایران با نام آیزاک آسیموف شناخته می شود ۶ آوریل سال ۱۹۹۲ در سن ۷۲ سالگی از دنیا رفت تا علاقه‌مندان به علم و نجوم یک نویسنده بسیار پرکار را از دست بدهند. نقش او آن قدر مهم بود که سیارک ازیموف ۵۰۲۰ به افتخار وی نامگذاری شد.

بسیاری از کسانی که اکنون دستی در علم و دانش دارند در زمان نوجوانی خود با اولین مفاهیم علمی  از میان خطوط آثار آسیموف آشنا شدند. در زمانی که خبری از کامیپوتر و اینترنت به شکل امروز نبود آثار آسیموف نقش طلا را برای علاقه‌مندان به علم داشتند.

آزیموف که دکترای بیوشیمی داشت بیش از ۵۰۰عنوان کتاب در رده‌بندی‌های مختلف نوشته اما شاید بیشتر به خاطر سری بنیاد که در ایران به نام سری امپراتوری کهکشانی ترجمه شده شناخته می‌شود. او را در کنار کلارک و هاین‌لاین به عنوان سه نویسندهٔ بزرگ ژانر علمی-تخیلی جهان می‌شناسند.

بیشترین شهرت او شاید به خاطر داستان‌های علمی – تخیلی است اما آزیموف کتاب‌های بسیاری در موضوعات دیگر از فیزیک و شیمی گرفته تا زیست‌شناسی و نجوم دارد. او اما نقش پیشتازانه‌ای در بالا بردن داستان‌های علمی – تخیلی از سطح تنها سرگرم‌کننده در مجله‌ها به سطح فکری مربوط به جامعه‌شناسی و تاریخ و ریاضیات و علم داشت.
شاید هنوز در جهان برخی وجود داشته باشند که خواندن آثار علمی-تخیلی را کاری بیهوده بدانند اما بسیاری می‌دانند که کتابهای خوب در این ژانر چه تاثیری در پیشرفت دانش داشته است.

خود آسیموف در این باره می‌گوید: نخستین پژوهشگران تکنولوژی ساخت و پرتاب موشک از «رابرت گادرد» گرفته تا «ویلی لِی» همگی بدون استثناء با خواندن آثار ه. ج. ولز برانگیخته شده و در این راه گام گذاشتند. وضعیت مشابهی درباره دانشمندان رباتیک وجود دارد.
قوانین سه‌گانهٔ رباتیک آزیموف از شهرت جهانی برخوردار است و دائرةالمعارف بریتانیکا وی را واضع واژه رباتیک در زبان انگلیسی می‌شناسد.

بیوگرافی آسیموف:

او در استان اسمالنسک در شوروی (روسیهٔ امروزی) در یک خانواده آسیابان یهودی متولد شد. در سن پنج سالگی خانواده‌اش به آمریکا مهاجرت کردند. از آنجا در خانه با او به زبانهای ییدیش (زبان یهودیان اروپای شرقی) و انگلیسی صحبت می‌کردند به هر دو زبان روان سخن می‌گفت، اما روسی نیاموخت.

خواندن را از پنج سالگی آموخت و از آن هنگام در امور ادارهٔ مغازهٔ لبنیات‌فروشی به خانواده کمک می‌کرد. خود وی سحرخیزی‌اش در سالهای آینده را مرهون همین کمکها و تلاشش برای راضی کردن پدر به اینکه تنبل نیست می‌دانست. در همان مغازه مجله‌های علمی-تخیلی هم فروخته می‌شد و آیزاک کوچک آنها را می‌خواند. در حدود یازده سالگی او شروع به نوشتن داستان کرد و چند سالی بیشتر نگذشته بود که توانست داستان‌هایش را به مجله‌های عامه پسند بفروشد. در ۱۸ سالگی نخستین داستانش را به نام «گشتی در حوالی سیارک وستا» نوشت که در شماره اکتبر ۱۹۳۸ مجله داستان‌های حیرت‌آور چاپ شد. سه سال بعد، در سال ۱۹۴۱ داستان دیگری با عنوان شبانگاه به مجله داستان علمی – تخیلی حیرت‌آور فروخت که در آن زمان برترین مجله در این عرصه بود. مجله داستان علمی – تخیلی حیرت‌آور برای هر کلمه یک سنت پرداخت می‌کرد. ازیموف در مورد این داستان چنین می‌گوید: “پس برای یک داستان ۱۲هزار کلمه‌ای ۱۲۰ دلار باید می‌گرفتم ولی وقتی چک ۱۵۰ دلاری دریافت کردم گمان کردم اشتباه شده و پس از تماس با سردبیر دریافتم که او آنقدر از داستان خوشش آمده که یک چهارم سنت برای هر کلمه فوق العاده پرداخت کرده‌است.»

او از ابتدا نبوغ خود را در آموختن نشان داد. او چند کلاس را یک مرتبه بالا رفت و در ۱۵ سالگی دیپلم گرفت. او در ۱۹۳۹ از دانشگاه کلمبیا فارغ التحصیل شد و به سال ۱۹۴۸ دکتری بیوشیمیاش را اخذ کرد. پس از اخذ مدرک عضو هیئت علمی دانشگاه بوستون شد. از سال ۱۹۵۸ تدریس را کنار گذاشت و به صورت تمام وقت به نوشتن پرداخت (درآمد نویسندگی‌اش از حقوق دانشگاه بیشتر شده بود). با داشتن حق تصدی حتی در چنین شرایطی عضو هیئت علمی باقی‌ماند (همین حق تصدی در کتاب آزمایش مرگ نقش مهمی بازی می‌کند.). در ۱۹۷۹ دانشگاه به پاس نوشته‌هایش او به‌استاد کامل ارتقا داد. وی دوبار ازدواج کرد، بار دوم با جانت ا. جپسون (که او نیز یک نویسندهٔ سبک علمی-تخیلی نیز است) و دو فرزند داشت.

تصویر روی جلد ویژه‌نامهٔ مجلهٔ اسکپتیک، در گرامی‌داشت ازیموف

زندگی عادی او چنین بود که راس ساعت ۶ صبح بیدار شود و در ساعت ۷:۳۰ پشت ماشین تحریر خود بنشیند و تا ۱۰ شب کار کند. ازیموف در جلد نخست زندگی‌نامه خود با عنوان «خاطره‌ای هنوز سرسبز» که در سال ۱۹۷۹ منتشر شد، توضیح داده که چگونه نویسنده‌ای وقت شناس شده‌است.

پدر روسی او در بروکلین چند دکان شیرینی فروشی داشت که از ساعت ۶ صبح تا ۱ نیمه شب باز بودند. آیزاک نوجوان هر صبح ساعت ۶ از خواب بر می‌خواست تا روزنامه پخش کند و هر بعد از ظهر تند از مدرسه باز می‌گشت تا به پدرش کمک کند و اگر چند دقیقه دیر می‌کرد پدرش او را سرزنش می‌کرد که بچه تنبلی است. پس از گذشت ۵۰ سال ازیموف در زندگینامه‌اش از این عادت چنین یاد می‌کند: «برای من مایه غرور است که هر چند ساعت شماطه داری دارم اما هیچ گاه آن را کوک نمی‌کنم و ساعت ۶ صبح خود از خواب بیدار می‌شوم، من هنوز به پدرم ثابت می‌کنم که آدم تنبلی نیستم.»

ازیموف دچار ترس خفیف از فضاهای باز بود و جاهای کوچک و بسته را ترجیح می‌داد. اگر چه ازیموف درباره سفرهای فضایی در دنیاهای ناشناخته و به مدت سال‌های نوری بی‌شمار نوشت، ولی خودش از پرواز کردن با هواپیما اکراه داشت. بن بوا، ویراستار آثار او گفته‌است: «آیزاک می‌گوید دوست دارد در فضا و در پهنه آسمان‌ها پرواز کند، اما فقط در تخیلش.» جلوهٔ این ترس را می‌توان در داستان غارهای پولادی (جزو سری روبوتی ازیموف) مشاهده کرد که در آن تمام جمعیت زمین در شهرهای بسته و زیرزمینی در فضاهای کوچک زندگی می‌کنند. ازیموف دچار ترس شدید از ارتفاع هم بود و در تمام عمرش تنها دو بار با هواپیما مسافرت کرد، که هر دو بار آن اجباری و در زمان خدمت او در نیروی دریایی ایالات متحده بود. در همان کتاب غارهای پولادی، الیاجا بِیلی (قهرمان اصلی این کتاب و کتابهای خورشید عریان و روبوتهای سپیده‌دم) دچار ترس از پرواز است و ازیموف نیم صفحه‌ای را به شرح چگونگی ترس و احساس بیلی می‌پردازد.

او از ۱۹۸۵ تا پیش از مرگش رییس انجمن امانیست‌های آمریکا بود. بعد از مرگش جای او را دوست و همکار نویسنده‌اش کورت وونه گات گرفت. او همچنین دوست نزدیک جین رودنبری (نویسندهٔ اصلی داستان‌های پیشتازان فضا Star Trek) هم بود و در وهلهٔ اول او علمی-تخیلی بودن ایدهٔهای رودنبری را برای مسوولان کمپانی پارامونت تایید کرد. بعدها در یکی از قسمت‌های سریال شخصیتی روبوتی معرفی شد که به یاد ازیموف مغز پوزیترونی داشت، که البته این تنها شباهت آن به روبوتهای ازیموف بود.) هم بود.

آیزاک ازیموف در ششم آوریل سال ۱۹۹۲ درگذشت. در آن هنگام، استنلی، برادر ایزاک ازیموف، علت مرگ او را نارسایی کلیه و قلب اعلام کرد. ۱۰ سال پس از مرگ ازیموف، همسرش، جنت، اعلام کرد در هنگام عمل قلب، به دلیل تزریق خون آلوده ایزاک ازیموف به بیماری ایدز مبتلا شده بود. اما در آن زمان پزشکان به دلیل نگرانی از واکنش عمومی و تنگ نظری برخی افراد نسبت به مبتلایان این بیماری، از خانواده او خواستند که از اعلام این خبر خودداری کنند. سرانجام ۱۰ سال پس از مرگ او در حالیکه بسیاری از پزشکان معالج او نیز درگذشته بودند، جنت و فرزند او، روبین تصمیم گرفتند، موضوع ابتلای او به بیماری ایدز را به اطلاع عموم برسانند.

 

 

نگاهی به آثار آسیموف:
نخستین کتاب آسیموف یک داستان علمی-تخیلی به نام «سنگریزه‌ای در آسمان» بود که در سال ۱۹۵۰ انتشار یافت. ۲۳۷ ماه یا تقریباً ۲۰ سال طول کشید تا او صد کتاب بنویسد که تا اکتبر ۱۹۶۹ به طول انجامید. صد کتاب بعدی، مرحله مهمی از زندگی او بود که در مارس ۱۹۷۹یعنی در عرض ۱۱۳ ماه یا در حدود ۹ سال و نیم به پایان رسید یعنی چیزی بیش از ۱۰ کتاب در سال. در دسامبر ۱۹۸۴، فقط پس از گذشت ۶۹ ماه یا کمتر از ۶ سال دیگر وی سیصدمین کتابش را نیز منتشر کرد.


داستان‌های علمی – تخیلی ازیموف جایزه‌های متعددی برد: ۵ جایزه «هوگو» که با انتخاب خوانندگان اعطا می‌شود و سه جایزه «نیبولا» که از طرف نویسندگان علمی – تخیلی اعطا می‌شود. تریلوژی یا داستان‌های سه‌گانه او که داستان یک امپراتوری کهکشانی در آینده‌است و از کتاب‌های «بنیاد» (۱۹۵۱)، «بنیاد امپراتوری» (۱۹۵۲)، و «بنیاد دوم» (۱۹۵۳) تشکیل یافته‌است جایزه هوگو سال ۱۹۶۶ را به عنوان بهترین مجموعه داستان علمی – تخیلی برای او به ارمغان آورد. او همچنین جایزه‌استاد بزرگ را که انجمن نویسندگان علمی‌تخیلی آمریکا به پاس یک عمر فعالیت موفقیت‌آمیز در زمینه داستان نویسی علمی-تخیلی اعطا می‌کرد در سال ۱۹۸۷ به دست آورد.

پیش‌بینی‌های آسیموف که ۵۰ سال بعد محقق شد
آسیموف در سال ۱۹۶۴ پیش‌بینی‌های خود را در مورد جهان در ۵۰ سال آینده یعنی سال ۲۰۱۴ تشریح کرده بود. او این مطالب را به مناسبت افتتاح نمایشگاه بین‌المللی سال ۱۹۶۴ در نیویورک نوشته بود.
۱- ارتباطات، صوتی – تصویری خواهد شد و با استفاده از تلفن علاوه بر صدای طرف دیگر می‌توان تصویر او را هم دید.
۲- برقراری تماس مستقیم تلفنی با هر نقطه ای در جهان، حتی مرکز هواشناسی در قطب جنوب، میسر خواهد شد.
۳- ربات ها در سال ۲۰۱۴ نه عمومیت خواهند یافت و نه کارشان عالی خواهد بود، ولی وجود خواهند داشت.
۴- صفحات قابل آویختن به دیوار جای تلویزیون های معمولی را خواهند گرفت ولی مکعب های شفاف که امکان دیدن تصویر به شکل سه بعدی را فراهم خواهد کرد به مرور عرضه خواهند شد.
۵- مکالمه و تماس با کره ماه دیگر چندان دشوار نخواهد بود.
۶- وسایلی برای آشپزخانه طراحی و ساخته خواهند شد که “غذاهای آماده” را مهیا خواهند کرد، آب را گرم کرده و با آن قهوه درست خواهند کرد.
۷ – حداقل یک یا دو مورد گیاه آزمایشگاهی که از انرژی نهفته در ستاره ها تغذیه می کنند وجود خواهد داشت.
۸- برای ساختن خودروهایی که توسط یک ربات هدایت خواهند شد، تلاش های زیادی صورت خواهد گرفت.
۹- تمام جمعیت جهان به طور یکسان و کامل از تمام وسایل و تکنولوژی جدید در آینده بهره مند نخواهند شد. درصد بیشتری به نسبت امروزه از به کارگیری این وسایل محروم خواهند بود. هر چند از نظر امکانات مادی زندگی آنها ممکن است به نسبت امروز وضعیت بهتری داشته باشند ولی از تازه ترین امکانات خلق شده توسط تکنولوژی عقب خواهند ماند.

کتابهای آسیموف که باید بشناسید

در میان آثار او کتاب «رهنمود آسیموف به علم» یکی از بهترین کتاب‌هایی است که دربارهٔ علم برای مردم عامه نوشته شده‌است. این کتاب با عنوان «رهبر علم» و در دو جلد با ترجمه « احمد بیرشک» توسط انتشارات خوارزمی و نیز با عنوان «در جهان علم» با ترجمه «هوشنگ شریف زاده» توسط انتشارات فاطمی به فارسی منتشر شده‌است.

اگر علاقه‌مند به علم و دانش هستید نباید آثار آسیموف را از دست بدهید. این فهرستی جمع و جور از کتابهای این نویسنده مشهور است.

ژانر علمی-تخیلی
مجموعه‌ها
سری بنیاد، که سه‌گانهٔ اول آن در ایران به نام سری امپراتوری کهکشانی توسط انتشارات شقایق چاپ شده‌است.
سری روباتها:شامل غارهای پولادی، خورشید عریان، روباتهای سپیده‌دم و رباتها و امپراتوری
سری لاکی استار: شن‌های مریخ، اقیانوسهای زهره، خورشید بزرگ عطارد، راهزنان سیارک‌ها، حلقه‌های زحل و…

کتابهای تکی
خدایان هم The Gods Themselve/سفر شگفت‌انگیز/پایان ابدیت (The End of Eternity)/شبانگاه/فرزند زمان/نمسیس/آزمایش مرگ/ماموریت فراموش شده/قلوه سنگی در آسمان
مجموعه داستان‌های کوتاه
بهترین‌های آسیموف/دنیای رباتها/رویای رباتها/ربات خواب می‌بیند/من، روبات/المپیک کهکشانی/سؤال آخر/اولین‌های آسیموف

علم به زبان ساده

جهان چگونه زاده شد؟،تولد و مرگ ستارگان،راه شیری و سایر کهکشانها،منظومه شمسی ما،خورشید،زمین:خانه ما،ماه زمین،عطارد:سیاره بادپا،زهره:رازی سر به مهر،مریخ:همسایه اسرارآمیز ما،مشتری غول لکه دار،زحل:سیاره‌ای با حلقه‌های زیبا،اورانوس:سیاره‌ای که به پهلو خوابیده‌است،نپتون:دورترین غول،پلوتون:سیاره‌ای دوگانه،سیارکها،ستاره‌های دنباله دار و شهاب‌ها
کوازار ها٬تپ اخترها و سیاهچاله‌ها،آیا در سیارهای دیگر حیات وجود دارد؟،بشقاب پرنده،آیا ستاره‌های دنیاله دار دایناسورها را کشته اند؟،موشکها، کاوشگر‌ها و ماهواره‌ها،راهنمای آسمان شب،سیزده برنامه اختر شناسی،پرواز سفینه‌های سرنشین دار به فضا،مسکونی کردن ستاره‌ها و سیاره‌ها،برنامه‌ها فضایی جهان،آشغالدانی فضایی،اساطیر و فضا،داستان علمی، واقعیت علمی،
اخترشناسی باستان،اختر شناسی نوین،

تاریخ علم

قطب جنوب،میکروبها،دینوزوها،شکل زمین،اتم،انرژی،نفت،انرژی هسته‌ای،انسان در فضا،ویتامینها،الکتریسته،روباتها،ژنها و ژنتیک،مغز آدمی،اتمسفر،ابررسانایی،زندگی در اقیانوس،زغال سنگ،میکروموجها،خون،پیدایش زندگی،آتشفشانها،انرژی خورشیدی،کیهان
نورخورشید،سرعت نور،فتو سنتز.

 

خود آسیموف در مورد ژانری که برای نگارش انتخاب کرده و در پاسخ به این سوال که اما نقش و رسالت آثار علمی – تخیلی در مورد آینده چیست؟ میگوید:

در حال حاضر ما با مجموعه‌ای از مشکلات هول‌انگیز روبه رو هستیم که عبارتند از: رشد فزون از حد جمعیت و همهٔ عوارش ناشی از آن، تهی شدن منابع، آلودگی و مسمومیت هوا، آب و خاک، از میان رفتن لایهٔ اوزون، ریزش باران‌های اسیدی و تهدید ناشی از اثر گلخانه‌ای، از اینها گذشته جامعهٔ جهانی دستخوش نارسایی‌هایی است که به جنگ و تهدید جنگ، تروریسم، از خود بیگانگی و همه جا گیر شدن موادمخدر منجر خواهد شد.

تمایل شدید آدمی بر آن است که از اینگونه چیزها بگریزد. یک راه گریز آن است که مشکلات موجود را انکار کند و از پذیرش آنها سرباز زند. راهِ گریز دیگر تثبیت به این امر است که فرض کند نیرویی فوقِ طبیعی همهٔ چیز را در ید قدرت خود دارد، و راهِ گریز آخر اینکه با گرایش به نومیدی به این نتیجه برسد که دیگر هیچ امید فرجی نیست.

ایزاک آسیموف

پرداختن به این گونه مشکلات در حوزهٔ خاص کار نویسندهٔ آثار علمی – تخیلی (نویسندهٔ آثار علمی – تخیلی جدی ) است. این بدان معنا نیست که محور داستانهای او باید جهان ۱۹۹۹ باشد. زمان وقوع داستان‌هایی که من در ((مجموعهٔ آثار علمی – تخیلی حیرت انگیز) آورده‌ام، به بیست هزار سال بعد مربوط میشود، اما مسائل سیاسی مورد بحث داستان‌ها چنان است که اگر با دقت بیشتری بدانها بنگریم، در می‌یابیم که همان مقتضیات سیاسی امروزی‌اند، شاید به این دلیل که زمان وقوع آنها با یک زمینهٔ نامأنوس ملازم شده است.

از این گذشته، نویسندگان آثار علمی – تخیلی نیز باید راهِ حل ارائه دهند. شاید تحقق این امر (در واقع) نه ممکن باشد و نه عملی ولی ضرورت ایجاب میکند که به این موضوع اندیشیده شود. زمانی «این بوا« گفته بود: «نویسندگان آثار علمی – تخیلی همچون پیشاهنگی هستند که جامعهٔ بشری آنان را مأمور کرده است تا با سفر به آینده، آن را کشف کنند و گزارشهایی با خود بیاوند.» به راستی که سخن درستی گفته بود: «ای کاش من از چنان فراستی برخوردار بودم که فکر گفتن آن به ذهنم خطور می‌کرد.»

به این ترتیب، میبینید که نویسندگان آثار علمی – تخیلی تکلیفی خطیر و وظیفه‌ای حیاتی بر عهده دارند و به این دلیل است که من می‌کوشم آثار علمی – تخیلی را به همهٔ نقاط دیگر دنیا بقبولانم. هیچ گمان نمی‌کنم که آثار علمی – تخیلی از این بابت بدهکار من است، بلکه برعکس، دینِ من نسبت به آثار علمی – تخیلی نه‌تنها برای من شهرت و ثروتی متعارف به بار آورده بلکه به زندگی من معنا بخشیده است. من هرگز نمی‌توانم آن طور که باید و شاید سپاسگزار آن باشم. (برای خواندن متن کامل این یادداشت به اینجا مراجعه کنید)

فرصت تبلیغات

تبلیغات متنی

استخدام در وب نگین
 
   

کانال اختصاصی وب نگین در تلگرام

پاسخ