کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

8

تا پیش از بنیان کانون پرورش فکری کودکان و نو جوانان در ایران برای ادبیات کودک و نوجوان جایی ویژه نبود و ادبیات کودک شامل داستان‌هایی بوده که از طریق قصه‌گویی شفاهی به کودکان گفته می‌شد. با تاسیس این کانون، برای نوشتن ادبیات کودک و نوجوان، از نویسندگان، روزنامه‌ها و شعرا دعوت گسترده‌ای به عمل آمد و کانون از همکاری کشورهایی چون فرانسه، ایالات متحده آمریکا و مجارستان (در زمینه نقاشی کتاب کودکان) استفاده‌های فراوان برد.

کانون پرورش فکری زیر نظر هیئت مدیره و مدیرعامل اداره می‌شد. سازمان کانون بدین قرار بود: امور اداری، کتابخانه‌ها، چاپ کتاب، سینما، تاتر، جشنواره فیلم کودکان و نوجوانان، پژوهش‌های فرهنگی و هنری، بایگانی فیلم، روابط عمومی و امور تدارکات و انبار.

A photo of mobile library taken in Kordestan Iran, dated 1970}} |Source=Safar Nameh i Shahbanu Farah Pahlavi, ISBN: 0-9633129-0-1
A photo of mobile library taken in Kordestan Iran, dated 1970}} |Source=Safar Nameh i Shahbanu Farah Pahlavi, ISBN: 0-9633129-0-1

لیلی امیرارجمند با پایان تحصیلات در بازگشت به ایران از فرح پهلوی که دوست و همکلاس قدیمی او در مدرسه رازی تهران بود، تقاضا کرد موقعیتی به او داده شود که بتوانند کتابخانه ای برای بچه ها درست کند. در آن زمان پارک فرح در زمین باغ جلالیه در دست ساخت بود و فرح دستور داد تا بخشی از زمین باغ در اختیار وی گذاشته شود و به این صورت ساختمان اولین کتابخانه کودک در ایران آغاز شد. هم زمان با پایان ساختمان کتابخانه پارک فرح، چندین کتابخانه دیگر در دبستان های جنوب شهر تهران برپا شد. به صورتی که هم پسرها و هم دخترهای مدارس اطراف بتوانند به آن کتابخانه ها دسترسی داشته باشند.[۵]

کتابخانه دوم در باغشاه در انبار یک دبستان آغاز به کار کرد. کودکان با کتاب و کتابخانه‌ای که به ویژه برای آنها ساخته شده بود در آغاز بیگانه بودند و رفته رفته به کتاب‌خوانی و کتابخانه خو گرفتند. تا سال ۱۳۵۷ بیش از بیست و نه کتابخانه ثابت و ده کتابخانه سیار در تهران گشوده شد که بیش از ده هزار عضو و روی هم رفته بیش از سه میلیون مراجع داشته است.

کتابخانه‌های کانون در تهران و شهرستان‌ها نه تنها جایی برای خواندن و به امانت گرفتن کتاب است بلکه جایی است که کودکان و نوجوانان می‌توانند میزان آگاهی و دانش خود را بیازمایند و نوآوری‌های خود را آزمایش کنند. کتابخانه‌های کانون برای بالا بردن آگاهی نوجوانان ایران در بخش‌های گوناگون برنامه‌های جالب دارند. برنامه‌هایی دیگر به کوشش کانون برای پرورش استعدادهای کودکان و نوجوانان همانند داستان سرایی، آشنایی به کتاب‌های نوین چاپ شده، آشنایی با شخصیت‌های علمی و هنری و تاریخی ایران و جهان، آشنایی با سرزمین‌ها و قوم هاو ملت‌ها و نژادها، نمایش فیلم، برنامه‌های گفتگو و انتقاد در زمینه‌های گوناگون و درباره کتاب‌های کتابخانه، مسابقه‌های هوش و آمادگی ذهن، مشاعره، شطرنج، برگزاری نمایشگاه‌های گوناگون، بازدیدهای گروهی، آموزش نقاشی، آموزش موسیقی و گروه کُر بچه‌ها و آموزش فیلم‌سازی گسترش داده شد.

از سال ۱۳۵۱ مسابقه‌های موسیقی و هنرآموزان موسیقی و هم‌چنین مسابقه‌های تاتر کانون در آمفی‌تئاتر پارک نیاوران به نمایش گذاشته شد.

از بهار ۱۳۴۶ با آغاز کار کتابخانه کودک در بابل کتابخانه‌های دیگری نیز در سرتاسر کشور پایه گذاری شد. در کنار کتابخانه‌های تهران و شهرستان‌ها، پروژه ایجاد کتابخانه‌های کودک روستایی نیز آغاز شد و کتابخانه‌های سیار روستایی نیز به راه افتاد. آمار نشان می‌دهد که بیش از ۱۲۷۱ روستا از این کتابخانه‌ها بهره برده‌اند.

کانون از سال ۱۳۴۸ فعالیت‌های خود را در استان گیلان با بنای هشت کتابخانه شهری آغاز کرد. کتابخانه‌های کانون در شهرهای رشت، لاهیجان، بندر پهلوی، غازیان، رودبار، فومن، صومعه سرا، کتالم و سادات‌شهر، لشت نشا، آستانه اشرفیه، کوچصفهان، و آستارا گشوده شد. یک واحد پویای شهری و یک واحد پویای روستایی پنجاه دبستان و دبیرستان را در حومه رشت و شصت و پنج مدرسه را در شهر زیر پوشش داشت.

در کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان گیلان در شهر رشت، بچه‌ها موسیقی سنتی کوچصفهان و لشت نشا و از روستاهای دیگر را اجرا کردند. نمایشگاه‌هایی که گویای زندگی مردم گیلان بود همواره برپا بود. در این نمایشگاه‌ها عروسک‌هایی از زنان و مردان گیلان از زن‌های کپورچالی و مردان روستایی حومه رشت و مردان چانچو نیز به نمایش گذاشته شد.

در حال حاضر تعداد مراکز فرهنگی، هنری کانون (کتاب‌خانه‌ها) شامل مراکز ثابت، سیار شهری و روستایی و کتاب‌خانه‌های پستی به ۹۴۴ مرکز در سراسر ایران رسیده است.

 

 

 

 

«مهمانی هنر» عنوان دوره‌ نمایشگاه‌هایی است که از سال ۱۳۹۱، هر سال در ماه رمضان به همتِ خانه‌ هنرمندان برگزار می‌شود. تمرکز کارها در چهار دوره‌ی اول، بر آثاری از نقاشی، نقاشی خط و خوشنویسی متمرکز بوده است، امّا امسال که پنجمین سالِ برپاییِ مهمانی هنر است، آثارِ به نمایش درآمده، بر حوزه‌ی تصویرگری متمرکز است. این آثارِ گِردْ‌آمده‌ از گنجینه‌ی آثار سه انتشارات فراهم آمده است: موزه‌ی کانون پرورش‌ فکری کودکان و نوجوانان، مؤسسه‌ی فرهنگی پژوهشی چاپ و نشر نظر و مؤسسه‌ی فرهنگی منادی تربیت. سر جمعِ این آثار، بیش از ۱۷۰ اثر از ۷۵ تصویرگر معاصر ایران از سال ۱۳۴۷ تا امروز است. درون‌مایه‌ی این آثار تصویری نیز، مطالبی از شاهنامه‌ی فردوسی، داستان‌های هزارویک شب و داستان‌های کهنِ دینی و مذهبی است.

«فاطمه‌ کافی‌زاده، نمایشگاه‌گردانِ «مهمانی هنر» در گفت‌و‌گو با خبرنگار ایلنا گفت: نمایشگاه مهمانی هنر، جزو نمایشگاه‌های سالانه خانه هنرمندان است که امسال پنجمین دوره‌‌اش را طی می‌کند. از سال ۱۳۹۱ که اولین دوره‌اش برگزار شد، تا به امروز برقرار بوده است. فقط یک وقفه‌ی کوتاهی در سال ۱۳۹۴ افتاد، ولی از سال بعد دوباره ادامه پیدا کرد. مهمانی هنر، در ماه رمضان برگزار می‌شود، چون در این ماه گالری‌ها و بقیه‌ی افرادی که در حوزه‌ی تجسمی فعالیت می‌کنند به خاطر کم شدن مخاطب در این ماه، فعالیت‌هایشان رو به کاهش می‌گذارد. در مقابل، خانه‌ی هنرمندان سعی کرده که با برگزاری این نمایشگاه‌ها، کمبودِ موجود را در این ماه جبران کند. مهمانی هنر از سال اول برگزاریش، حوزه‌های مختلف هنرهای تجسمی را شامل می‌شد، و بیشتر کارها هم یک تِم ایرانی داشت.

کافی‌زاده افزود: هنرمندانی که در این نمایشگاه‌ها حضور داشتند، از پیشکسوت‌ها تا جوان‌ترها بودند. سالهای اول، بیشتر پیشکسوت‌ها حضور داشتند و بعد کم‌کم پای جوان‌ترها هم به این سری از نمایشگاه‌ها باز شد. از پارسال که چهارمین دوره‌ی این نمایشگاه‌ها بود، قرار بر این شد که آن‌ را به یک نمایشگاه تخصصی تبدیل کنیم. پارسال تمرکز ما بر حوزه‌ی نقاشی‌خط و خط و نقاشی بود. امسال امّا، تصمیم گرفتیم که روی حوزه‌ی تصویرگری تمرکز کنیم. این اولین باری است که در خانه هنرمندان شاهد چنین اتفاقی هستیم که این حجم از آثار تصویرسازی را در اختیار داریم. از طرفی، اولین بار هم است که ما با کانون پرورش فکری برای برگزاری نمایشگاه، همکاری می‌کنیم. در کل هم، این اولین باری است که کانون یک بخشی از آرشیوش را برای نمایش، در معرض دید عموم قرار می‌دهد. تا به حال، کانون با هیچ مرکز فرهنگی و هنری دیگری این همکاری را نداشته است.

به گزارش ایلنا، نمایشگاه مهمانی هنر از تاریخ ۱۹ تا ۲۹ خردادماه در خانه هنرمندان برپا است.

در این نمایشگاه بیش از ۱۷۰ اثر از هنرمندان تصویرگر ازجمله نیکزاد نجومی، فرشید مثقالی، بهرام خائف، مرتضی اسماعیلی سهی، آلن بایاش، نیره تقوی، بهمن دادخواه، علی اکبر صادقی، نورالدین زرین کلک، بهزاد غریب پور، اکبر نیکان پور، سیروس راد، منوچهر دهقان، پرویز کلانتری، محمدعلی کشاورز، راشین خیریه، ابوالفضل همتی آهویی، محمدعلی بنی اسدی، فیروزه گل محمدی، غلامعلی مکتبی، محمد حسین صلواتیان، مهنوش مشیری، فرشید شفیعی، رضا لواسانی، لیلی درخشانی، کریم نصر، مهکامه شعبانی، فاطمه کاوندی، لیدا طاهری، سحر حقگو، ملیکا سعیدا، سعید رزاقی، اسماعیل چشرخ، سیمین شهروان، پیمان رحیمی زاده، سید حسام الدین طباطبایی، تهمینه خواجوی، سحر خراسانی، هدی حدادی، علی بوذری، کیوان عسگری، مانلی منوچهری، عطیه مرکزی، کمال طباطبایی، پژمان رحیمی زاده، ماهنی تذهیبی، آتنا شمس اسفندآبادی، آزاده قلی زاده، الهه جوانمرد، امیر مفتون، پرناز کریمی، حسن نوزادیان، حمیده محبی، حنانه ملک پور، زهرا محمد نژاد، سلمان رییس عبدالهی، سلیمه باباخان، سمائه شریفی، صدیقه شاهرودی، علی اصغر ابراهیمی نیکو، غزاله بیگدلو، فرانک ثمری، مجید ذاکری، محسن میرزایی، مرضیه صادقی،  مرضیه قوام زاده، مریم جهانی بندری، مریم نیکخواه ابیانه، مهشید راقمی، نجوا عرفانی، مونا ترابی سرشت، سعید خضایی، نرگس محمدی، نگین حسین زاده، ثنا حبیبی راد و.. به  نمایش درآمده است.

9

اولین کتاب‌هایی که کانون، در سال ۱۳۴۷ با همکاری دفتر نشر و تبلیغات «نگاره»، تهیه و چاپ کرد، کتاب «ماهی سیاه کوچولو نوشته‌ی صمد بهرنگی و با تصویرگریِ فرشید مثقالی بود که در نمایشگاه کتاب کودکان بلونیا برنده‌ی جایزه شد. (از آرشیو نشر نظر).

5

بهزاد غریب‌پور؛ پلنگ سیاه؛ ۱۳۷۳؛ از آرشیو کانون

1

سیروس راد؛ رستم و اسفندیار؛ ۱۳۵۵؛ مرکب؛ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

14

نورالدین زرین کلک؛ زال و رودابه؛ ۱۳۵۴؛ آبرنگ و ورق طلا؛ از آرشیو کانون

10

علی‌اکبر صادقی؛ پیروزی؛ ۱۳۶۴؛ ترکیب مواد؛ از آرشیو کانون

علی‌اکبر صادقی؛ پهلوان پهلوانان؛ ۱۳۴۹؛ ترکیب مواد؛ از آرشیو کانون

7

11

6

8

نیکزاد نجومی؛ اگر جانوران صورت‌های رنگی داشتند؛ ۱۳۶۰؛ چاپ دستی؛ از آرشیو کانون

کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، به‌طور غیررسمی در آذرماه ۱۳۴۴ با سرپرستی لیلی امیرارجمند در بخش تشکیلات کتابخانه‌ها و هما زاهدی در بخش نشر تأسیس شد، تا اینکه دوسال بعد (۱۳۴۶) به عنوان مؤسسه‌ای اجتماعی، فرهنگی، غیرانتفاعی و غیربازرگانی به‌طور رسمی آغاز به فعالیت کرد.

کانون اولین مؤسسه‌ای بود که به طور تخصصی در زمینه‌ی کتاب کودکان شروع به فالیت کرد. کمی پیش از تأسیس کانون، «بنگاه ترجمه و نشر کتاب» اولین تلاش‌ها را صورت داد، و بعد از آن، «انتشارات سخن» نیز با همکاری «مؤسسه‌ی انتشارت فرانکلین» به تهیه‌ و چاپ کتاب‌های باکیفیت برای کودکان پرداخت. در همین هنگام بود که کانون تشکیل شد و انتشارات فرانکلین نیز کتاب‌های کودک خود را به انتشارات کانون واگذار کرد.

جذب هنرمندان جوانی چون عباس کیارستمی، نیکزاد نجومی، فرشید مثقالی، نورالدین زرین‌کلک، پرویز کلانتری و دیگرانی که تقریباً همه بعدها از چهره‌های مطرحِ حوزه‌ی خود شدند، مدیون کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بود.

فرصت تبلیغات

تبلیغات متنی

استخدام در وب نگین
 
   

کانال اختصاصی وب نگین در تلگرام

پاسخ